Author archive for admin@ceolas ( Page 2 )

Crìonadh na Gnàth-shìde agus Uibhist: symposium Cheòlais 2019

Dh’fhaodadh gur i coimhearsnachd Uibhist a’ chiad àite ann an Alba a dh’fhuilingeas ri linn crìonadh na gnàth-shìde agus èirigh ìre na mara. B’ e sin teachdaireachd lom an Oll Stiùbhart Angus ’s e bruidhinn aig symposium coimhearsnachd 2019 aig Cheòlais, “Eadar an Làn, an Lige agus an Locha”, bho 21mh gu 23mh dhen Iuchar.

Bha òraidean agus cuairtean a’ cnuasachadh an dlùth-cheangail a th’ aig Uibhist ri uisge, eadar na lìgidhean, iasgach nan lochan agus an cunnart a th’ ann an sruthladh stoirme don mhachair ìseal.

A rèir an rannsachaidh aig an Oll Stiùbhart Angus, Manaidsear Poileasaidh agus Comhairle aig SNH, ’s iad na coimhearsnachdan as motha fo chunnart ann an Alba: Uibhist, Tiriodh, Ìle agus Sanndaigh an Arcaibh. Tha suidheachadh Uibhist air a’ Chuan Shiar, cho math ri feartan a’ mhachair – maoth, ìseal, lochanach, a’ fàgail gu bheil taobh siar Uibhist fosgailte do dhoineannan mòra na h-Atlantaig. Ged a bhios coilltean mòra ceilpe (stamh) a’ dìon Uibhist o làn-neart nan luinn, tha eagal ann gun adhbhraich sruthladh stoirme agus èirigh ìre na mara lùghdachadh san èifeachd a th’ aig a’ cheilpe.

’S fhada o bha Uibhist ga dhrèineadh leis na lìgidhean, ged a tha rannsachadh mun dèidhinn fìor ghann. Tha a’ bheul-aithris ag innse dhuinn gun deach an siostam a dhealbhachadh agus a chladhadh san 18mh linn le luchd-einnseanaraidh Dùitseach. Ach leis mar a tha ìre na mara ag èirigh, tha èifeachd nan lìgidhean ga lùghdachadh leis gu bheil an ùine eadar na làin, nuair a ghabhas uisge a leigeil a-mach às an eilean, ga ghiorrachadh. Ma thig doineann mòr, le sruthladh stoirme agus uisge trom, bidh tuiltean agus call nach beag ann do choimhearsnachd an eilein.

Ann an grunn àiteachan, tha coilleagan a’ mhachaire, a bhios a’ dìon na talaimh-àitich, a’ fàs ro thana. Tha cunnart gun tèid machair Chille Pheadair a bhàthadh fon mhuir ma bhristeas am muir a-steach tro na coilleagan. Leis gu bheil roinntean mòra dhen mhachair fo ìre làn na reothairt, dh’fhaodadh gun tèid pìos mòr dhen talamh a chall. Thathar am beachd gum faodadh seo a’ tachairt ro dheireadh na linne.

A thuilleadh air an naidheachd chas seo, bha beagan fealla-dhà ann cuideachd, le poidseadh, cutadh èisg, smòcadh fheusgan agus dualchas nam ban gan cnuasachadh. Bha cuairt ann a dh’fhaicinn ligeadh Loch Druidibeag agus cuairt eile a choimhead air Rathad a’ Bhradain ann an Tobha Mòr. 

Dh’fhosgladh an symposium le aifreann ann an Eaglais Àird Choinnich agus bha seirbheis meòrachaidh ann an Eaglais Thobha. Bha Dr Aonghas Dòmhnallach na phrìomh tharraing aig a’ chuirm pìobaireachd agus tha dòigh shònraichte aige gu cluich do dh’èisteachd Ghàidhealach. Dh’ùraich e seann phort air a bheil ‘Finlay MacKenzie’, ga chluich san t-seann stoidhle Uibhisteach nach eil ann an-diugh. Dhùin an symposium le cèilidh agus Mòrag Dhòmhnallach na bean-an-taighe.

Bu mhath le Ceòlas taing mhòr a thoirt dhan fheadhainn a thàinig dhan t-symposium agus na cuirmean, iad a rinn bùth-obrach neo a thug seachad òraid, agus don luchd-maoineachaidh againn: Bòrd na Gàidhlig, Alba Chruthachail, HIE agus Comhairle nan Eilean Siar.

Author archive for admin@ceolas ( Page 2 )

Cnoc Soilleir a’ faighinn maoin mhòr

Air a’ mhìos sa chaidh, chomharraicheadh clach-mhìle ùr do Chnoc Soilleir, iomairt chompàirteachaidh eadar Colaiste a’ Chaisteil UHI agus Ceòlas Uibhist gus ionad foghlam, Gàidhlig agus nan ealain a stèidheachadh. Continue reading “Cnoc Soilleir a’ faighinn maoin mhòr”

Author archive for admin@ceolas ( Page 2 )

Fèis Chullaig a’ fàs na treasamh bliadhna

Bha an ùine eadar an Nollaig agus Oidhche na Bliadhn’ Ùire air a lìonadh le tachartasan Cheòlais ann an Uibhist. A-nise na treas bliadhna, bha Fèis Chullaig a’ toirt na coimhearsnachd cothrom cruinn còmhla an cois prògram de dhannsaichean, seiseanan-chiùil agus tachartasan teaghlaich.

Chuir an fhèis fàilte air gach aois, agus ceithir làithean eadar an 28mh chun an 31mh den Dùbhlachd a’ dol ann an tallachan-baile, taighean-òsta agus Loidse Ghróigearraidh.

Am measg bàrr-urraim na bliadhna, bha Trail West a’ cluich ann an Talla an Ìochdair a bha làn gu spreadheadh air DiSathairne, 29mh den Dùbhlachd. Bha cèilidh san t-seana dòigh ann an Loidse Ghróigearraidh a’ tàladh còrr is 30 duine airson feasgar snog de bhiadh, deoch is ceòl Uibhisteach leis an leithid Màiri Nic’IlleMhaoil, Calum Anthony Peutonach, Alana NicAonghais & Iain Dòmhnallach, Chloe Steele agus Kilphedar Sounds.

Bha seiseanan-chiùil a’ dol anns Am Politician, Taigh-òsta a’ Bhorrodail agus Loch Baghasdail, cho math ri consairt de phìobairean òga ro dhannsa Trail West. Bha ìre tàlaint, agus aodainnean ùra, na chulaidh-brosnachaidh airson pìobaireachd Uibhist is Bharraigh sna bliadhnaichean r iteachd.

Chaidh a’ Chèilidh Teaghlaich a chumail air Oidhche Chullaig fhèin ann an Taigh-òsta Loch Baghasdail le Penny Burgess na bean an taighe. Cho math ri seinn agus dannsa, chaidh an caisean a lasadh agus an Duan Callainn a ghabhail, a’ foillseachadh a’ chleachdaidh àrsaidh seo do luchd-amhairc ùìr.

Bu mhath le Ceòlas taing a thoirt don luchd-mhaoineachaidh, Alba Chruthachail, Bòrd na Gàidhlig, HIE agus CnES, cho math ri Stòras Uibhist, Loidse Ghróigearraidh, Taigh-òsta Loch Baghasdail, Taigh-òsta a’ Bhorrodail, Am Politician, Talla an Ìochdair, Talla Choimhearsnachd Èirisgeidh, Talla Staoinebrig, Trail West, Eilidh NicAonghais, Aonghas Caimbeul, Marine Harvest, Penny Burgess, agus gach duine a chluich, a sheinn no a thàinig dha na tachartasan.

Author archive for admin@ceolas ( Page 2 )

Oifigear Dannsa ùr aig Ceòlas

Bidh Oifigear Leasachaidh Dannsa a’ ruith sreath de chlasaichean is eile ann an Uibhist. Bidh Lowenna Hosken, a thòisich san obair aig tòiseachd an t-Samhain, stèidhichte ann an oifis Cheòlais ann an Dalabrog, Uibhist a Deas, pàirt-ùine. Continue reading “Oifigear Dannsa ùr aig Ceòlas”

Author archive for admin@ceolas ( Page 2 )

Lagh a’ Chladaich – symposium Cheòlais

Ochòin, a chiallain, gur mi tha cianail
’S mi ’n seo gam riasladh am beul na Cròice;
An todhar fiadhaich ’s e doirbh a lìonadh,
’S chan eil sa Chrìosdachd na spìonadh ròin’ às.
(Dòmhnall Iain Dhonnchaidh, Òran an Fheamnaidh)

Tha an luach is am feum a th’ anns a’ chladach glè aithnichte do mhuinntir Uibhist, tro òrain, naidheachdan, dòighean cruitearachd agus teachd-an-tìr. Tha an dualchas seo, cho math ris na cothroman san àm ri teachd, mar chuspair na bliadhna-sa aig symposium coimhearsnachd Cheòlais, eadar 22-24 den Iuchar san Ìochdar, Uibhist a Deas.

Bheir Philip Kerrison, Scottish Association for Marine Science UHI, seachad dà òraid ann an Sgoil an Ìochdair DiLuain 23 den Iuchar: ‘History of Scottish Seaweed’ (2pm, Beurla) agus ‘The Modern Seaweed Industry and Its Future’ (6pm, Beurla). Bidh a’ chuirm phìobaireachd ga leantail ann an Talla an Ìochdair aig 8f.

DiMàirt 24 July, bidh Dr Kevin Grant, Àrainneachd Eachdraidheil na h-Alba, a’ sgrùdadh arc-eòlas na feamainn air Taobh a Tuath Loch Aoineart, le òraid aig Sgoil an Ìochdair (1:30f) agus cuairt threòirichte chun nan làraichean taobh an locha. Eadar tachartasan, bidh seirbheis shònraichte ann an Eaglais Thobh’ Mòir aig 3f, le Iain Aonghas MacFhilip, Beàrnaraigh na Hearadh, a’ cur a-mach na loidhne.

Bidh cuairtean treòirichte air a’ chladach an taobh an iar agus an taobh an ear sa mhadainn aig 10:30m DiLuain agus DiMàirt, agus an cèilidh teaghlaich àbhaisteach a’ toirt ghnothaichean gu crìoch air an 24mh latha ann an Talla an Ìochdair, le Mòrag Alasdair Mhòir, preasantair air an radio, na bean-an-taighe.

Tòisichidh an symposium DiDòmhnaich, 22ra den Iuchar, le aifreann ann an Eaglais Àird Choinnich san Ìochdar agus latha spòrsail do theaghlaichean eadar 4f-6f. Bidh Màrtainn Mac an t-Saoir, ùghdar agus seanchaidh, a’ cur a nobhail ùir air bhog, Samhradh ’78 (Clò Luath), agus bidh e a’ leughadh, a’ còmhradh agus a’ cluich nan teipeachan a chlàraich e fhèin am measg nan daoine thar deagh chunntais de bhliadhnaichean, a’ gabhail a-steach Alasdair Mòr, Eilidh Wilson, Seònaid NicAmhlaigh agus eile. Tha na clàraidhean gan tasgladh aig Museum nan Eilean.

’S e amas an symposium a bhith a’ toirt mòr-shealladh air an fheamainn do choimhearsnachd Uibhist, far a bheil ginealaichean mòra air a bhith an sàs ann. Mar a sheinn Seonaidh Caimbeul, Taobh a Tuath Ghleann Dàil:

’S fhuair sinn mar fhasan or seanair ’s or seanmhair,
Nuair thig an t-earrach bhith teannadh ri feamnadh.

Tha an làn-phrògram air an làrach-lìn againn, air neo bho oifis Cheòlais, 01878700154. Tha e air a mhaoineachadh gu fialaidh le Bòrd na Gàidhlig, Alba Chruthachail, CnES agus HIE.

Làn-phrògram an seo.[:]